System EES na granicach: co musisz wiedzieć, podróżując samochodem?

Podróżowanie samochodem po Europie to dla wielu Polaków codzienność, czy to w celach turystycznych, służbowych, czy rodzinnych. Już wkrótce sposób odprawy na granicach zewnętrznych UE, takich jak ta z Białorusią, Ukrainą czy Rosją, ulegnie znaczącej zmianie. Wprowadzany Europejski System Wjazdu/Wyjazdu (EES) to jedno z największych przedsięwzięć cyfryzacyjnych w historii kontroli granicznej Schengen. Choć jego pełne uruchomienie planowane jest na 12 października 2025 roku, warto już teraz zrozumieć, na czym polega i jak wpłynie na kierowców.

Czym dokładnie jest system EES?

EES (Entry/Exit System) to ogólnoeuropejska, zintegrowana baza danych, która ma na celu uszczelnienie i modernizację kontroli na granicach zewnętrznych Strefy Schengen. Jego głównym zadaniem jest automatyczna rejestracja czasu i miejsca wjazdu oraz wyjazdu obywateli państw trzecich (czyli niebędących obywatelami UE, Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii) podróżujących na krótkie pobyty do 90 dni.

Kluczowa zmiana polega na odejściu od ręcznego stemplowania paszportów. Zamiast tego, system będzie elektronicznie zbierał i przechowywał dane z dokumentu podróży oraz dane biometryczne – w tym przypadku odciski czterech palców i cyfrowy wizerunek twarzy. Jak podaje Komenda Główna Straży Granicznej, system ma umożliwić łatwiejsze identyfikowanie osób, które przekroczyły dozwolony limit pobytu lub posługują się sfałszowanymi dokumentami.

Kogo dotyczy system EES?

W kontekście podróży samochodem, na nowe zasady muszą przygotować się przede wszystkim:

• Obywatele państw spoza UE/EFTA podróżujący do Strefy Schengen na krótkie pobyty (np. turyści z Wielkiej Brytanii, USA, Ukrainy czy Białorusi).
• Kierowcy ciężarówek i przewoźnicy z państw trzecich, którzy regularnie przekraczają granice zewnętrzne UE.

Warto podkreślić, że obywatele polscy i innych państw UE oraz członkowie ich rodzin posiadający prawo pobytu nie podlegają rejestracji w systemie EES. Dla nich proces przekraczania granicy wewnątrz Schengen pozostaje bez zmian.

Jak będzie wyglądała kontrola z EES dla kierowcy?

Scenariusz dla podróżnego objętego systemem EES, przekraczającego granicę samochodem, będzie się różnił od dotychczasowego.

Pierwszy wjazd do strefy Schengen

Podczas pierwszej odprawy po wejściu w życie systemu, procedura będzie najdłuższa. Kierowca i pasażerowie (jeśli podlegają EES) będą musieli opuścić pojazd i udać się do punktu kontroli, gdzie funkcjonariusz Straży Granicznej:

1. Skanuje paszport (lub inny dokument uprawniający do wjazdu), automatycznie pobierając dane osobowe, numer dokumentu oraz datę jego ważności.
2. Prosi o przyłożenie czterech palców do czytnika biometrycznego w celu pobrania odcisków.
3. Wykonuje cyfrowe zdjęcie twarzy.
4. Wprowadza do systemu informacje o miejscu przekroczenia granicy i planowanym celu podróży.

Te dane tworzą w systemie unijny „profil” podróżnego. Po pomyślnej rejestracji, podróżny otrzymuje zgodę na wjazd.

Kolejne podróże

Podczas każdego kolejnego wjazdu, system automatycznie weryfikuje tożsamość osoby na podstawie odcisków palców lub zdjęcia twarzy. Proces ma być szybszy, ponieważ większość danych będzie już zapisana. System sam obliczy, czy dana osoba nie przekroczyła dozwolonego 90-dniowego limitu pobytu w ciągu ostatnich 180 dni. Jak wskazują źródła, w dłuższej perspektywie ma to prowadzić do skrócenia czasu odpraw.

EES a kolejki na granicy – czego się spodziewać?

To pytanie nurtuje wielu kierowców, zwłaszcza zawodowych. Wprowadzenie każdego nowego, skomplikowanego systemu wiąże się z okresem adaptacji. W pierwszych tygodniach i miesiącach po uruchomieniu EES (planowany start to 12 października 2025) można spodziewać się wydłużenia czasu oczekiwania na przejściach granicznych. Procedura rejestracji biometrycznej jest po prostu bardziej czasochłonna niż szybkie przybicie pieczątki.

Dotyczy to w szczególności ruchliwych przejść drogowych, gdzie jednocześnie może przybyć wiele samochodów z podróżnymi podlegającymi obowiązkowej rejestracji. Aby zminimalizować utrudnienia, Straż Graniczna zapowiada stopniowe wdrażanie i rozbudowę infrastruktury, w tym większej liczby stanowisk do poboru danych biometrycznych. Ostatecznym celem, według komunikatów służb, jest właśnie automatyzacja i przyspieszenie kontroli, ale ten efekt będzie widoczny dopiero po pełnym wdrożeniu i przyzwyczajeniu się zarówno podróżnych, jak i funkcjonariuszy do nowych procedur.

Przygotowanie do podróży samochodem za granicę po wprowadzeniu EES

Jeśli jesteś obywatelem państwa trzeciego i planujesz podróż do Polski lub innego kraju Schengen samochodem, oto kilka praktycznych wskazówek:

• Sprawdź ważność paszportu: Dokument musi być ważny co najmniej 3 miesiące od planowanej daty wyjazdu z Schengen i nie starszy niż 10 lat.
• Zarezerwuj dodatkowy czas na granicy: Szczególnie w początkowym okresie działania systemu, uwzględnij w planie podróży potencjalne dłuższe oczekiwanie na odprawę.
• Bądź gotowy na opuszczenie auta: Pobór danych biometrycznych będzie wymagał przejścia do punktu kontroli. Zabierz ze sobą wszystkie niezbędne dokumenty.
• Śledź komunikaty: Przed wyjazdem sprawdź aktualne informacje na stronach Straży Granicznej lub dyplomatycznych przedstawicielstw dotyczące sytuacji na konkretnych przejściach.

Wprowadzenie EES to odpowiedź na wyzwania współczesnego świata: potrzebę zwiększenia bezpieczeństwa, walkę z nielegalną migracją oraz modernizację procedur. Dla większości polskich kierowców zmiana będzie niezauważalna. Dla innych, stanowić będzie nowy element rutynowej odprawy granicznej. Kluczem do sprawnego przejazdu jest świadomość nowych zasad i odpowiednie przygotowanie.

Pytania i odpowiedzi

Czy EES oznacza dłuższe kolejki na granicy?

W początkowym okresie po uruchomieniu systemu (planowane na 12 października 2025 roku) istnieje ryzyko wydłużenia czasu oczekiwania na przejściach granicznych. Wynika to z konieczności przeprowadzenia nowej, bardziej szczegółowej procedury rejestracji biometrycznej dla podróżnych z państw trzecich. Straż Graniczna zapowiada jednak, że w dłuższej perspektywie automatyzacja ma prowadzić do skrócenia czasu odpraw. Zaleca się zachowanie ostrożności i uwzględnienie dodatkowego czasu na przejazd w pierwszych miesiącach działania EES.

Jakie dane zbiera system EES o kierowcach?

System EES zbiera i przechowuje dane wyłącznie o obywatelach państw spoza UE/EFTA podróżujących na krótkie pobyty. Gromadzone informacje to: dane z paszportu (imię, nazwisko, numer dokumentu, data urodzenia, obywatelstwo), dane biometryczne (odciski czterech palców oraz cyfrowy wizerunek twarzy), a także informacje o podróży (data i miejsce przekroczenia granicy, numer odprawy). Dane obywateli UE nie są rejestrowane w EES.

Czy muszę się specjalnie przygotować do przejazdu przez granicę z EES?

Tak, jeśli jesteś obywatelem państwa spoza Unii Europejskiej. Przed podróżą upewnij się, że Twój paszport jest ważny (co najmniej 3 miesiące od planowanego wyjazdu z Schengen) i nie starszy niż 10 lat. Bądź przygotowany na opuszczenie pojazdu w celu pobrania danych biometrycznych (odciski palców i zdjęcie) podczas pierwszej odprawy. Zaleca się także śledzenie komunikatów służb granicznych i zarezerwowanie dodatkowego czasu na przejazd, szczególnie w początkowej fazie działania systemu.

Planujesz dłuższą podróż i chcesz znaleźć zaufany serwis na trasie lub w miejscu docelowym? Sprawdź bazę sprawdzonych warsztatów motoryzacyjnych w katalogu mmoto.pl.